बाँस लगाइएको जमिन खाली राख्नुभन्दा अन्तरबाली लगाउँदा उत्पादन र आम्दानी दुवै बढ्ने, माटोको स्वास्थ्य सुध्रिने र किसानको जोखिम घट्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
बाँसका थाँगहरूको बीचको खाली जमिनमा अदुवा, बेसार, आलु, भटमास जस्ता छोटो अवधिका बाली लगाउने अभ्यासलाई अन्तरबाली भनिन्छ। बाँस बढ्दै गर्दा तल्लो तहमा पाइने उज्यालो र माटोले अन्तरबालीका लागि उपयुक्त वातावरण सिर्जना गर्छ।
यस प्रणालीमा बाँसको थाँगलाई ठाउँ दिने गरी लाइनमा रोपिन्छ र बीचमा बाली लगाइन्छ। पहिलो तीन–चार वर्ष बाँसले जमिन छोप्न नपाउँदासम्म अन्तरबालीबाट नियमित आम्दानी हुन्छ।
एक रोपनी जमिनमा बाँससँगै अदुवा लगाउँदा बाँसको लामो अवधिको आम्दानीबाहेक प्रतिवर्ष अदुवाबाट मात्रै ५० हजारदेखि ७० हजार रुपैयाँसम्म कमाउन सकिने खेतीगणित कृषि प्राविधिकहरूले देखाएका छन्।
अन्तरबालीले जमिनबाट दोब्बर उत्पादन, माटोको पोषण सन्तुलन, कीटपतंगको जोखिममा कमी र बाँसको आयअघि नै आम्दानी सुरुजस्ता मुख्य फाइदाहरू पुर्याउँछ।
जग्गाको उर्वराशक्ति, सिँचाइको सुविधा र बजारको पहुँचका आधारमा बाली छनोट गर्नुपर्छ। नर्सरीबाट घना बाँसका बिरुवा र छिमेकमा प्रमाणित मानिएका स्थानीय बाली तथा नयाँ जातहरू उपयुक्त हुन्छन्।
अन्तरबाली प्रणाली अपनाए किसानले जोखिम फैलाउने मात्र होइन, खेती लगानीको प्रतिफल पनि बढाउन सक्छन्।
