संसारभर बाँसको प्रयोग शताब्दीयौंदेखि हुँदै आए पनि यसलाई अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड बनाउने कुरा नेपालमा भर्खरै सुरु भएको हो। विशेषज्ञहरू बाँसबाट हरित अर्थतन्त्र स्थापना गर्न सकिने बताउँछन्।
बाँस बलियो, हलुका र टिकाउ हुने, द्रुत रूपमा बढ्ने र वन जंगल खर्च नगरी बार्षिक रूपमा काट्न सकिने भएकाले यसलाई दिगो आधारको सामग्रीका रूपमा लिइन्छ। यी गुणले बाँसलाई हरित अर्थतन्त्रको आधार सेतुको रूपमा स्थान दिन्छ।
विश्व बैंक र संयुक्त राष्ट्रसंघका प्रतिवेदनमा पनि बाँसपद्धतिबाट गरिबी न्यूनीकरण र वातावरण संरक्षण दुवै सम्भव हुने उल्लेख छ। नेपालले यी अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवबाट सिक्नु आवश्यक छ।
नेपालका तराई, मध्यपहाड र उच्च पहाडसम्म बाँस पाइन्छ। तर यसको व्यवस्थापन, प्रशोधन र बजारीकरणमा नेपाल पछाडि छ। किसानले बाँस काट्ने–बेच्नेबाहेकको उपयोग गरेको पाइँदैन।
बाँसलाई हरित अर्थतन्त्रको भविष्य बनाउन बाँसको व्यवस्थापकीय अभियान, नर्सरी र बिरुवा उत्पादन, प्रशोधन प्रविधिमा लगानी र बाँसजन्य वस्तुको प्रवर्द्धनजस्ता पक्षमा काम गर्नुपर्छ।
बाँस नेपालका लागि एउटा सुनौलो अवसर हो जसलाई हरित अर्थतन्त्रको मुख्य आधार बनाउन सकिन्छ। सरोकारवाला सबै पक्षको सहकार्यमा यसले आगामी दशकमा नेपालको आर्थिक परिदृश्य बदल्न सक्छ।
